destan

Question

destan

Sylviawirginia99 · Answer

Toplum hayat?n? derinden etkileyen ve tarihi �nem ta??yan sava?, g��, do?al afet, yang?n gibi olaylar? manzum olarak anlatan anonim �r�nlere destan denmektedir. Yunanca Epope kelimesinden gelen destan ola?an�st� ile ger�e?i, efsane ile tarihi kayna?t?rarak abart? bir ?ekilde anlatmakt?r. Milletlerin vicdan?nda, haf?zas?nda, bilin�alt?nda derin izler b?rakan olaylar, kahramanlarla ilgili efsaneler ve mitolojik hikayeler destanlar?n i�eri?ini olu?turur. Bilinmeyen bir zaman diliminde olu?mu? ve a??zdan a??za yay?larak g�n�m�ze kadar ula?m??lard?r. Milletlerin edebiyat?n? olu?turan ?iirsel ve tarihsel ilk anlat?m bi�imleridir. Epik ?iirlerinde en eski �rneklerindendir. Destan?n yap?s? bir tema etraf?nda olu?an olay �rg�s�, ki?i, zaman, mekan unsurlar?ndan olu?maktad?r. Ola?an�st� olaylar?n anlat?ld??? destanlardaki ki?iler de ola?an�st� �zelliklere sahip kahramanlard?r ve lider, kurtar?c? rol�n� �stlenir. Bu ki?iler genellikle tip format?nda sunulur. Olu?tuklar? toplumun din�, milli ve k�lt�rel �zelliklerini yans?t?r. Zaman ve mekan destanda en belirsiz unsurlard?r. Olay �rg�s�n�n ya?and??? mekan?n ger�ek co?rafya ile; zaman?nda tarihsel zamanla ili?kisi olduk�a zay?ft?r. Destan ile efsanelerin kar??la?t?r?lmas?na bakacak olursak destan s�zl� gelenek yoluyla olu?mu?ken, efsaneler s�zl� gelenek yoluyla olu?mu?tur. Her ikisinde de ola?an�st� �?elerin a??r bast???n? g�rebiliriz. Efsane anlat?lanlar? inand?rma iddias?n? ta??rken, destanda anlat?lanlar?n inand?rma kayg?s? g�d�lmez. Destanlarda kutsall?k atfedilmezken, efsanelerde bazen kutsall?k atfedilebilir. &nbsp;Destan belli bir �slup ve bi�imde olu?turulur, edebi bir dil g�ze �arpar, efsane ise �slup ve bi�im bak?m?ndan her anlat?c? da de?i?ebilir, s?radan bir dil s�z konusudur. Efsanelerin yak?n zamanda olu?anlar? s�z konusuyken destanlar genellikle �ok eski zamanlarda olu?mu?tur. Destanlar �� a?amada olu?ur; �ekirdek, yay?lma ve derleme. �ekirdek safhas?; milletin hayat?n? derinden etkileyen bir olay?n ya?anmas? ya da idealize edilmi? bir kahraman?n ortaya �?kmas? gibi olaylar?n vuku bulmas?d?r. Yay?lma ise, toplumda derin iz b?rakan olay?n veya ki?ilerin uzun zaman dilimi i�inde ku?aktan ku?a?a anlat?larak halk?n ortak �r�n� haline gelmesidir. Derleme safhas?nda ise, destan?n uzun zaman diliminden sonra bir ?air taraf?ndan destan kurallar?na uygun bi�imde bir araya getirilip yaz?ya ge�irilmesidir. Derleyicisi ?air, destan?n yazar? de?il sadece anlat?la gelen olaylar? toplay?p bir araya getiren ki?idir. Destanlar iki gruba ayr?l?r; do?al destanlar ve yapay destanlar. Do?al destanlar?n, �ekirdek, yay?lma ve derleme a?amalar?n? tamamlay?p, bir ?air taraf?ndan yaz?ya ge�irildi?ini g�r�r�z. Do?al destanlar?n yazar? yoktur, &nbsp;derleyicisi vard?r. Bu destanlar?n sahibi destanda bahsi ge�en t�m millettir. Yapay destanlar ise herhangi bir tarihi olay?n bir ?air taraf?ndan destan kurallar?na uygun olarak manzum bi�imde yaz?lmas? ile olu?an eserlerdir. Do?al destanlar?n sahibi millet iken yapay destanlar?n sahibi tek bir ki?idir yani destan?n yazar?d?r.

Baz? do?al T�rk destanlar?: Yarad?l?? Destan?, Alper Tunga Destan?, O?uz Ka?an Destan?, Bozkurt Destan?, Ergenekon Destan?.
Baz? yapay T�rk destanlar?: �� ?ehitler Destan?, Sakarya Meydan Sava??, �anakkale ?ehitler Destan?, Gen� Osman Destan?.
D�nya edebiyat?nda do?al destanlar: ?ehname, Nibelungen, Mahabarata, G?lgam??, ?gor, ?into.
D�nya edebiyat?nda yapay destanlar: Kurtar?lm?? Kud�s, �?lg?n Orlando, ?lahi Komedya, Kaybolmu? Cennet.

Havva · Answer

Asl? Fars�a olan destan (d�st�n, dest�n), Frans?zca �pop�e, Yunanca epos ?iir kar??l???d?r.

Destan; kak, Bat?r, Batur, Buka, Bukad?r, Bahad?r, Bo?a, B�ke, Yi?it, Cigit, Ko�, Ko�kar, Arslan, Kaplan, Pars, Ejder ve kahramanl?k kavramlar?n?n, epik karakterli bir ya?ay???n zaman, yer ve olaylar i�indeki yans?malar?n?n olay �rg�s� ile bi�imlendirilmi? anlat?mlar?d?r.

Destan s�zc�?� bug�n dilimizde iki edeb� t�r� kar??lamak �zere kullan?l?r:

1. Destan: Toplumu geni? �l�de ilgilendiren olaylar? konu edinen 8-11 heceli dizelerden olu?an ve k?ta say?s? yediden yedi y�ze kadar varan anonim veya bireysel halk ?iirlerine destan denir.

2. Destan: Milletlerin ya?ad?klar? tarih� olaylar?n efsanev� ve mitolojik unsurlarla yo?rularak olu?turdu?u mill� karakter ta??yan uzun manzum eserlerdir.

Destan T�r�ne ?li?kin Baz? �nemli Hususlar

Destanlardan tarih� kaynak olarak faydalan?labilir.
Destanlar, mitlerden sonra en eski ikinci t�r olarak kabul edilir.
Ka?garl? Mahmut eserinde destan t�r� i�in �ko?uk� �y?r� terimlerini kullanm??t?r.
Kuman, K?r?m ve �a?ataycada bu t�r i�in �irtegi� terimi kullan?l?r.
Kazak ve K?rg?zlar ise bu t�r i�in �comok� terimini kullanm??lard?r.
Destanlar, kutsal anlat?lar de?ildir.
Epik destan gelene?ine g�re anlat? hemen ba?lay?p hemen bitmez.
Anlat? dura?anl?ktan co?kunlu?a do?ru bir seyir izler.
Anlat? yeniden durgunlu?a ula?arak son bulur.
Epik destan gelene?inin en �nemli kural? �dikkati ba?kahraman �zerine toplamak�t?r.
Yery�z�ndeki en eski epik destan gelene?i, T�rklere aittir.

Kullanım	Önizleme
kalın metin	kalın metin
__eğik metin__	eğik metin
--çizili metin--	~~çizili metin~~
> Alıntı	Alıntı
##Başlık##	Başlık
^Site içi arama yap^	Site içi arama yap

Başlık