Cumhuriyet D�nemi T�rk Edebiyat?

Question

Sylviawirginia99 · Answer

Bu d�nemdeki T�rk edebiyat?n? iki ana ba?l?kta ele almak m�mk�nd�r. 1923 ve 1940 d�nemini daha �ok Milli Edebiyat etkisinin devam etti?i d�nem olarak niteleyebiliriz. Sanat�?lar?n �o?u ilk eserlerini Milli edebiyat d�neminde vermi?, olgunluk eserlerini ise bu y?llarda kaleme alm??lard?r. Kurtulu? Sava??'n?n ve etkilerinin eserlere konu edindi?ini g�rebiliriz. Memleket edebiyat? d�?�ncesiyle Anadolu'ya y�nelim bu d�nemde de etkisini s�rd�rm�?t�r. Manevi de?erlerin �n planda tutuldu?u mistik ruh�u bir anlay?? ortaya �?km??; ?iirde Necip Faz?l, romanda Peyami Safa bu anlay??a �nc�l�k etmi?tir. Ahmet Ha?im ve Yahya Kemal Beyatl? Cumhuriyet d�neminde de eser vermeye devam etmi? fakat bu iki sanat�? memleket edebiyat? anlay???ndan uzak kalarak aruz �l�s� ve divan ?iiri gelene?i ile sembolizmin izlerinin g�r�ld�?� ?iirler yazm??t?r. �z ?iir anlay??? ile bireysel ve lirik konulara a??rl?k veren Cumhuriyetin ilk edebi toplulu?u olan Yedi Me?aleciler bu d�nemde ortaya �?km??t?r. Bu d�nem sanat�?lar? sade ve anla??l?r bir dille hatta �zt�rk�ecilik anlay??? ile eser vermeye �al??m??lard?r.

1940 ve sonras?ndaki d�nemde ise Anadolu'ya a�?lma e?ilimi daha da yayg?nla?m?? Anadolu'nun k�y ve kentleri �e?itli sorunlar?yla eserlerin konusu olmu?tur. Anadolu'daki e?itim kurumlar?nda yeti?en sanat�?lar, i�inde yeti?tikleri toplumun sefaletini, geri kalm??l???n?, sorunlar?n? eserlerine aktarm??lard?r. Bu sorunlar?n ba??nda k�yden ?ehre g��, bu g��n yaratt??? gecekondu, varo? hayat ve k�yl� kentli �at??mas?, tar?mda makinele?menin do?urdu?u toprak kavgalar?, ?rgat-a?a �at??mas?, sanayile?menin yaratt??? i?�i-patron ili?kileri yer almaktad?r. 2 D�nya Sava??'ndan sonra ortaya �?kan sosyal bunal?mlar baz? ayd?nlar?m?z?n maddeci Bat? uygarl???na y�nelmelerine sebep olur. Milli ve manevi de?erleri sars?lan, din ve gelenekle ili?kisi zay?flayan nesiller karamsarl??a d�?�nce, ayd?n-halk kopuklu?u artmaya ba?lar. B�t�n bu de?i?imler ve 1940 sonras? siyasi sosyal geli?meler, T�rk ayd?nlar?n? ve edebiyat?n? da etkilemi?tir. 1940'dan sonra bir�ok sanat�?m?z, bat?l? realist ve nat�ralistleri �zellikle toplumcu ger�ek�ilik ak?m?n? �rnek alm??t?r. Roman ve hikayede toplumcu ger�ek�i, psikolojik modern e?ilimlerin oldu?u eserler yo?unluktad?r. 1940 sonras? ?iirinde �l�, uyak, bent gibi bi�imsel unsurlar k?r?lm?? ve serbest �l�yle yazma e?ilimi b�y�k ilgi g�rm�?t�r. ?iirde belirgin bir anlay?? hakim olmam??, bunun yerine Birinci Yeniler, ?kinci Yeniler, serbest naz?m ve toplumcu ?airler gibi de?i?ik ?iir e?ilimleri ortaya �?km??t?r. Bunlar?n d???nda herhangi bir toplulu?a ba?l? olmay?p ba??ms?z diyebilece?imiz bir�ok ?airde eser vermeye devam etmi?lerdir.

Cumhuriyete kadar sanat�?lar?m?z?n �o?u ?stanbul'un varl?kl? �evrelerinden �?kmas?na kar??l?k Cumhuriyetle birlikte bu durum de?i?mi? Anadolu'nun k�y k�kenli yoksul kesiminden de sanat�?lar ayd?nlar yeti?meye ba?lam??t?r. Bu da Anadolu k�y ve kasabalar?n?n yani Anadolu co?rafyas?n?n ve insan?n?n ger�ek anlamda edebiyatta yer bulmas?na olanak sa?lam??t?r. Milli edebiyat ak?m?n?n �o?u sanat�?s? en �nemli eserlerine Cumhuriyet d�neminde vermi?tir. Bu y�zden Cumhuriyetin kurulu?undan 1940 y?l?na kadar eser veren sanat�?lar bir �nceki d�nem olan milli edebiyat ak?m?n?n ve Kurtulu? Sava??'n?n etkisiyle halka do?ru y�nelerek yerli konular? i?lemi?lerdir. 1940'tan sonra ise toplumcu ger�ek�i bir anlay?? ortaya �?km??t?r. Cumhuriyet d�nemi edebiyat? genel olarak cumhuriyetin getirdi?i de?erler sistemini yans?tm??, bu de?erlerin temelinde milliyet�ilik ve medeniyet�ilik �n planda olmu?tur. Tanzimattan cumhuriyete kadar tart???lan pek �ok sorun Atat�rk ilke ve ink?laplar?nda kar??l???n? bulmu?tur. Sanat�?lar eserlerinde milli ve toplumsal sorunlar?n yan? s?ra Atat�rk ink?laplar?, tabiat g�zellikleri, a?k, gurbet, �l�m, k�y, kasaba, kent insanlar?n?n sorunlar? gibi �e?itli temalara yer vermi?lerdir. Bat?dan al?nan roman, hikaye, tiyatro gibi t�rlerde b�y�k geli?meler sa?lanm??; bu t�rlerde Bat? standartlar?nda �r�nler ortaya konmu? ayr?ca ele?tiri, deneme, makale, f?kra, biyografi, g�nl�k gibi t�rlerde teknik y�nden de ba?ar?l? eserler verilmi?tir. Uluslararas? d�zeyde sanat�?lar yeti?mi?, bir�ok sanat�?m?z?n eseri yabanc? dile �evrilmi?tir. Klasisizm, romantizm, realizm gibi ak?mlardan farkl? olarak; s�rrealizm, f�t�rizm, varolu?�uluk, d??avurumculuk, sezgicilik gibi ak?mlar eserlerde g�r�lmeye ba?lanm??t?r. Siyasi dalgalanmalar, askeri darbeler, teknolojik ilerleme, fabrikalar?n artmas?, k�yden kente g��n do?urdu?u k�yl� kentli �at??mas?, bu d�nem edebiyat?n? her y�n�yle etkilemi?tir. Dilde sadele?me �abalar? ba?ar?ya ula?m??, yaz? diliyle konu?ma dili aras?ndaki fark ortadan kalkm??, eserlerde sade bir dil kullan?lm??t?r. Yeni T�rk alfabesinin kabul edilmesi ve okuma oran?n?n artmas? Bu d�nem eserlerinin halk taraf?ndan anla??lmas?n? sa?lam??t?r. ?iirde aruz �l�s� Yahya Kemal, Ahmet Ha?im gibi �ok az ?airlerce kullan?lm??, a??rl?kl? olarak hece ile ?iirler yaz?lm?? ve 1940'l? y?llardan sonra serbest �l�s�yle yazma e?ilimi artm??t?r. ?iirde g�nl�k konu?ma dili kullan?lm??, i�erik y�n�yle zenginle?en ve toplumsal konulara yer veren ?iir bi�imce daha da serbestle?mi?tir. Bu d�nemden itibaren farkl? edebi topluluklar gruplar ve e?ilimler ortaya �?km??t?r.

Bunlardan ilki 1928'de ortaya �?kan Yedi Me?alecilerdir ikinci topluluk ise Birinci Yeniler di?er ismiyle Garip�ilerdir. Bunlar? ?kinci Yeniler, Hisarc?lar, Maviciler, Toplumcu Ger�ek�iler gibi topluluklar takip etmi?tir. Edebiyat?m?z �zellikle 1960 sonras?nda toplumcu ger�ek�i bir karakter kazanm?? bir�ok sanat�? ideolojik bir yakla??mla belli bir d�?�ncenin s�zc�l�?�n� yaparak; s?n?f ayr?m?, ezilmi? kesim, i?�i s?n?f?n?n haklar?, k�yl� kentli �at??mas? gibi konulara a??rl?k vermi?tir. Roman ve hikaye de halk?n ger�ek ya?am? ele al?nm??t?r. Cumhuriyetin ilk y?llar?nda olay a??rl?kl? Maupassant tarz? hikaye etkili olmu?; daha sonra durum �yk�s� denilen �ehov tarz? hikayeler a??rl?k kazanm??t?r. Hikayelerde siyasi ve sosyal konular?n yan?nda bireysel temalara da yer verilmi?tir.

Kullanım	Önizleme
kalın metin	kalın metin
__eğik metin__	eğik metin
--çizili metin--	~~çizili metin~~
> Alıntı	Alıntı
##Başlık##	Başlık
^Site içi arama yap^	Site içi arama yap

Başlık